Wat hebben wijn en (de kunst van) naaktfotografie gemeen?

Wat hebben wijn en (de kunst van) naaktfotografie gemeen?

artofnude_pascalbaetens_coverBen je dat al eens tegengekomen, van die uitspraken met haakjes, gewapend met een stevige laag velcro, klaar om zich aan eender welke oneffenheid vast te hechten? Iets wat iemand zegt en zich dan vastklit in je hoofd en daar wat ligt rond te woelen, na te zinderen, je RAM-geheugen te ontregelen en zich dieper en dieper vasthaakt…?

Ik in ieder geval wel.

Onlangs was het weer eens zover, Pascal Baetens zei iets dat zich in mijn hoofd vastzette als een bloedzuiger.

Op weg naar Gent stemde ik af op Radio 1. Bij het programma Stories stond die dag Pascal Baetens op het menu, een fotograaf die met zijn naaktportretten furore maakt en overheerlijke (zwartwit)foto’s uit zijn camera tovert. Het thema die namiddag was de fotograaf en zijn model.

De vraag die van de lippen van Geertje De Ceuleneer sijpelde: “Wanneer is een vrouw mooi?” deed mijn aandacht direct opveren. Wat wil je, ik heb gewoon last van een pavlovreflex is als ik “mooi” en “vrouw” in één zin hoor. Maar het was het antwoord van Pascal dat me bij mijn nekvel greep: voor hem is een vrouw mooi als ze echt is, er is de fysieke schoonheid, symmetrie, de 90-60-90 verhouding tussen borsten, taille, heupen.

Maar er is meer,
(is er niet altijd meer?)
een vrouw is mooi als ze authentiek is, als ze authenticiteit uitstraalt.

Kabaam – AUTHENTICITEIT
en daar had je de meedogenloze bloedzuiger met een paar extra weerhaken en een brede laag velcro.

De uitspraak “Een vrouw is mooi als ze authentiek is” haakte zich dieper en dieper vast in mijn werkgeheugen. En plots klikte het, het klikte met mijn lievelingsonderwerp wijn.

Een wijn is mooi als hij authentiek is!

Dat is het, een-wijn-is-mooi-als-hij-authenthiek-is.

Maar wat is dat eigenlijk, authenticiteit bij wijn?

Je hebt een hoop wijnen die volgens de gulden snede, symmetrisch zijn gemaakt, mooi fruit, knappe zuren, goede tannines, perfecte balans, kortom een wijn volgens de 90-60-90 verhouding.

Maar er is meer, iets belangrijkers, om van een mooie wijn te kunnen spreken. Hier komen we bij die authenticiteit die voor Pascal Baetens zo belangrijk is. Authenticiteit in wijn, wel er zijn twee aspecten die een MOOI glas wijn authentiek maken: terroir en karaktoir.

1. Terroir

Authenticiteit is in de eerste plaats een wijn waarin het terroir als het ware op je lippen blijft plakken en zich in je gehemelte vastzet. En neem het van me aan, terroir is heel wat meer dan de grond alleen. Op wikipedia las ik iets dat het begrip terroir schitterend weergeeft “a sense of place“.

Terroir heeft alles te maken met de plaats, en dat is natuurlijk de ondergrond, (samenstelling van de) bodem, maar ook (micro)klimaat en ligging van de wijngaard (ook aangeduid met het wellustige woord topografie).

Om kort door de bocht te gaan, er zijn over dit onderwerp boeken volgeschreven en de discussies over de juiste inhoud van dit begrip zijn tot op heden nog zeer levendig.

Om het allemaal wat te verduidelijken, tover ik hier even een voorbeeldje uit mijn mouw. Nebbiolo is één van mijn lievelingsdruiven en dan nog liefst de versies uit Barologebied. En laat nu net daar het terroir doorslaggevend zijn.  Neem eens een succulente Barolo Riserva Vigna Rionda van Massolino, uitsluitend geperst uit druiven van de topwijngaard Vigna Rionda.

Wat zijn nu die elementen die het terroir van deze wijn bepalen:

  1. Vigna Rionda is, eerst en vooral, een zeer specifieke plaats, een “cru” ofwel een wijngaard die men historisch heeft afgebakend. Afbakening hoor ik u vragen. Wel, in het verleden merkte men dat wijnen afkomstig van deze wijngaard net dat ietsje beter, ietsje krachtiger zijn en, ja, dan ga je die plaats even mooi afmeten en apart benoemen.
  2. Vigna Rionda is gezegend met een zeer typische ondergrond, kalkhoudende mergel.
  3. Massolino beschikt over percelen op het gedeelte van Vigna Rionda dat pal op het zuiden staat. De wijnstokken verdoen hun tijd dan ook zalig zonnebadend.
  4. De nebbiolostokken zijn dan ook nog eens op het middelste en hoogste gedeelte geplant. Op het laagste gedeelte heeft Massolino chardonnay gezet omdat het daar eigenlijk wat te warm is voor nebbiolodruiven.
  5. Vigna Rionda is ingesloten door twee hogere heuvels. Dit betekent dat het hier gemiddeld een beetje warmer is. Opvallend is dat op Vigna Rionda alles een tweetal dagen eerder in bloei staat als op de omringende heuvels. Met andere woorden, een zeer markant microklimaat.

Je ziet het, een hoop elementen die terroir uitmaken, en dan vergeet ik er vast nog één of twee. Naast terroir is er nog een ander -oir dat een impact heeft op de authenticiteit van wijn, karaktoir

2. Karaktoir

Maar authenticiteit is meer (is er niet altijd meer?). De hand en het karakter van de wijnmaker kneden een wijn tot authenticiteit, geven de wijn karaktoir.

Een wijnbouwer maakt bepaalde keuzes die impact hebben op het uiteindelijke product in de fles. Elke wijnmaker dweept met bepaalde theorieën, heeft bepaalde zaken geleerd, op school, via overlevering van zijn ouders ouders, via collegawijnmakers. En de keuzes zijn oneindig (nou ja, toch heel groot), biodynamisch versus biologisch versus “lutte raisonné”, groene oogst of niet, welke onderstok, welk druivenras aanplanten en zo kan ik nog eventjes doorbomen. Komt daar nog bij dat ieder oogstjaar verschillend is en dat ook dit een stevige impact heeft op de keuzes van de wijnmaker.

Wat me is opgevallen doorheen die jaren van wijnbouwers bezoeken en wijnen proeven, is dat een aantal van die keuzes sterk worden beïnvloed door het karakter van de wijnmaker. Meer nog dat je dit karakter terugproeft in de wijn. KARAKTOIR!

Laat me hier even aandraven met een extreem voorbeeld, zo eentje dat me altijd is bijgebleven. Ergens in het najaar van 2004 plande ik een leuke (en ja, dat is een understatement) wijnreis naar Piemonte. Op één van de ochtenden daar had ik een afspraak met een wijnmaker die het hele gamma van dolcetto tot barolo maakt.

Zijn huis lag een beetje eenzaam op de top van een heuvel. Ik parkeerde me voor het huis en daar stond de eigenaar annex wijnmaker te wachten in zijn deuropening. Een stevige karakterkop, de armen streng gekruist voor zijn borst. De eerste kennismaking verliep zeer stroef en ondanks mijn vlot Italiaans kwamen er niet veel woorden uit de man. Ik voelde me die dag echt een indringer. Mijn karaktoirtheorie indachtig “beloofde” dit voor zijn wijnen. Het absoluut toppunt was zijn barolo. Hij proefde de wijn eerst zelf en maakte serieuse smakkende geluiden en bromde iets dat ik verstond als “buono”. Vervolgens zette ik het glas aan mijn lippen en kreeg een lichte panische aanval. De tannines groeven zich in mijn tandvlees zodat ik een woeste grimas produceerde en vreesde dat mijn tanden één voor één gingen uitvallen. Inderdaad, de norsheid en stroefheid van de wijnmaker hadden ook hun weg gevonden naar zijn wijnen. Karaktoir in het kwadraat.

Terroir en karaktoir, dit zijn de 70-100-70, de authentieke aspecten die wijn zo mooi kunnen maken. Leer de wijngaard, wijnmaker en invloed van zijn karakter op de wijn kennen en dan pas kan je volledig ervaren hoe dit tot authenticiteit kan leiden!

Goh, en nu heb ik enorm veel zin gekregen in een mooie wijn, laat de kurkentrekker die authenticiteit ontkurken en schenk me een heerlijk glas terroir en karaktoir (en dat Pascal Baetens gerust aanschuift)!

Foto: Pascal Baetens
(Visited 469 times, 8 visits today)

3 Comments

  1. Mooi geschreven! En zeer waar.

  2. Net nog een mooie post gelezen bij Chateausanspretention. Deze blogger raakt ook aan de gelijkenis tussen het karakter van de wijnmaker en zijn wijnen. Karaktoir of “la tripe du vigneron”.

    Een citaat: “Ze weerspiegelen sterk hun terroir maar ook het karakter van hun maker: rustig en eenvoudig en down-to-earth op het eerste gezicht, maar met zeer veel karakter en diepgang.”

  3. Prachtig geschreven, Bart!

    Het voorbeeld van die Italiaanse wijnbouwer deed mij in lachen uitbarsten. En nu zie ik hem ook met een “70-100-70”-verhouding voor mij: smalle borst-dikke buik- smalle heupen…

    Groetjes, Pascal.

Trackbacks/Pingbacks

  1. Caduceus | Den Bloeyenden Wijngaerdt - [...] weet waar ik een fles kan kopen… LET ME KNOW! Als – zoals ook ik zo vaak vind –…

Leave a Reply